zondag 5 maart 2017

Tips voor communicatie met (hoogbegaafde) kinderen

bron: https://www.slideshare.net/anjawagener/presentatie-communictie-met-kinderen-met-ass-en-hun-ouders

Wij, volwassenen, doen meestal ons best om op een leuke, handige of goede manier met kinderen om te gaan. Alleen zijn we soms een beetje blind voor onze eigen gewoonten geworden. En als je dan met mondige kinderen te maken hebt, of kinderen die over het algemeen wat minder volgzaam zijn of gewoon heel erg slim, worden we behoorlijk geconfronteerd met die blindheid. Jaja, want deze kinderen spiegelen ons, of ze zetten de hakken in het zand, worden ongelukkig door wat wij zeggen en doen, doen niet wat ze als kind (volgens ons) horen te doen en meer.

Meestal is het dan zo dat wij volwassenen dan zeggen dat zo'n kind vervelend is, of brutaal, tegendraads, moeilijk, lastig in de omgang, gevoelig, ingewikkeld of zelfs manipulatief. Hallo! het zijn wel (lees: maar)  kinderen hé! Die horen gewoon te luisteren naar wat wij zeggen! Ze moeten maar eens goed aangepakt worden. Een ouderwets pak voor de billen, zal vast wel werken.

Maar is dat echt zo? Of moeten we ook even naar ons eigen gedrag kijken (zelfreflectie is zo fijn) en kijken waarom een kind reageert zoals het reageert? En dan hierop ons eigen gedrag aanpassen, waardoor de kinderen in kwestie eindelijk het respect krijgen dat ze verdienen.
Hmmm.... Wat is nu wijsheid?
Welnu, ben ik bezig met het boek: De begeleiding van hoogbegaafde kinderen van de bekende specialisten J. Webb, E. Amend, J. Gore en A. DeVries. Ik ben nog niet zo heel ver in het boek, maar ben van plan zoveel mogelijk tips te delen via dit blog. En dit eerste blog gaat over... ratataaaa: tips over communiceren met kinderen. Het boek is met name voor mensen geschreven die omgaan met hoogbegaafde kinderen, maar je doet ALLE KINDEREN RECHT als je deze tips opvolgt. Eens kijken wat voor moois er dan gebeurt!

Hier komen ze:

-        * Besteed aandacht aan de non-verbale communicatie. Zorg ervoor dat wat je zegt in lijn is met wat je laat zien;
-        * Reageer niet alleen op gedrag, maar ook op achterliggende gevoelens. Negeer die gevoelens niet.
-        Emoties zijn persoonlijk. Help kinderen ze op een aanvaardbare manier te uiten, maar zeg nooit dat ze verkeerd zijn!
-      
*  
Help kinderen emoties onder woorden te brengen. HB- kinderen kunnen hierdoor beter emoties managen. Realiseer je daarbij dat emoties reacties zijn. De aanleiding kan een directe gebeurtenis zijn, maar ook een dieper gelegen oorzaak hebben. Vb overtuigingen of zorgen. Hierdoor moet je ook opletten dat je emoties geen verkeerde betekenis geeft. HB kinderen hebben doorgaans sterke emoties. Op dezelfde emoties reageren ze vaak sterker, intenser.
-        * Als mensen in de omgeving gedrag en denken beter begrijpen, kunnen zij ook meer doen om met hen op een bepaald niveau te praten en hen het gevoel van acceptatie te geven.
-        * Let eens op of je het kind niet onbewust bekritiseerd of dat je per ongeluk “verkeerde” sarcastische opmerkingen maakt, die het kind raken. Bedenk eens hoe je sommige dingen tegen een volwassene zou zeggen of hoe je het aan een volwassene zou vragen. HB kinderen krijgen veel botte opmerkingen naar hun hoofd geslingerd. Onbewust vaak, maar het raakt ze en zorgt voor een muur in de communicatie.
-      
*  
Probeer niet altijd de baas te zijn/spelen. Ga in gesprek en geef een kind ook ruimte voor inbreng.
-        Luister! Las betekenisvolle stiltes in.
-      
*  
Geef uitleg als je dingen weigert en laat je goede intenties zien.
-     
*  
Mijd waarom vragen, luister actief en stel open vragen als het kind dat wil. Vraag ook gerust of het kind wilt dat je luistert of helpt/advies geeft.
-        *Accepteer emoties, veroordeel niet en kom niet met opmerkingen als: “ik snap niet dat je zo ondankbaar bent” etc.
-    
*   
Let op de intonatie van je stem als je met het kind praat. Zorg er tevens voor dat alles met elkaar overeenkomt: inhoud, intonatie, non-verbale communicatie.
-      
*  
Reflecteer op wat je hoort. Soms kun je een heel gesprek parafraseren als je met een kind praat. Hierdoor blijft het kind zich uiten en geef je niet direct een mening. Het houdt communicatie open. Vb, als een kind iets zegt, herhaal je hetgeen gezegd werd in andere woorden of je vat het kort samen. Je gebruikt instemmende geluiden als het kind praat. Je geeft geen mening, regels of advies en je corrigeert ook niet.
-     
*  
Zorg voor kwaliteitstijd. Elke dag weer. Als er een ander kind tussen komt, haal je het in. Samenzijn en onverdeelde aandacht is belangrijk.
-        * Zorg voor gezinsactiviteiten waarbij ieder om de beurt mag bepalen wat er gedaan wordt, binnen tevoren vastgestelde kaders. Is nog leerzaam ook en het hogere denken wordt dan ook lekker aangesproken als een kind moet gaan bedenken of een route binnen een bepaalde tijd te rijden valt of binnen een bepaald budget past.
-      
*  
Het gebruiken van een gevoelsthermometer (zie voorbeelden pinterest) kan heel handig zijn. Ook bij niet HB kinderen. Zo leren kinderen gevoelens in beeld te brengen en rekening met anderen te houden.
-        * Benoem je eigen gevoelens, maar wel op een authentieke manier. Laat kinderen zien hoe dat handig kan.
-     
*  
Gebruik ik-boodschappen. Als je een kind aanspreekt op gedrag, zeg dan niet dat een kind vervelend is etc. Maar zeg gewoon, dat jij het vervelend vindt. Dat komt anders over en bevat geen beschuldiging.
-        * Het gedrag is niet hetzelfde als  de persoon. Maak dat onderscheid voor jezelf ook.
-        Verplaats je in het kind. Hoe was jij op die leeftijd? Maar ga niet vertellen aan een kind hoe geweldig jij toen was. Of hoe zwaar je het had en dan niet zeurde etc. Dan leg je weer een veroordeling neer. Niet echt aardig ;-).
-     
*  
Wees je bewust van je eigen emoties en leg ze niet neer bij het kind. Een kind kan die emoties niet dragen. Zit je in een crisis, leg het ergens anders neer. Bespreek niet te veel “moeilijke” dingen. Wees hierin een verantwoordelijke ouder die de last zelf draagt. Hoe moeilijk ook soms. Ga dus ook niet praten over anderen tegen het kind. Je mag heus wel zeggen dat je ergens verdrietig om bent. Maar leg niet je ziel en zaligheid neer.
-        * Aanraken!! Het is heel belangrijk om lichamelijk contact te houden. Een kind dat niet aangeraakt wordt, raakt echt op afstand. Ook al wijst het contact af, probeer het wel te doen vb door een hand op de schouder ea. te leggen. Dwing niet, maar doe het subtiel. Stoeien etc is ook leuk of samen een activiteit doen, waarbij aanraken nodig is. Vb survivaltochtje.
-        * Stop met praten over kinderen binnen gehoorsafstand!Hoe goed bedoeld ook. En echt, iedere ouder / opvoeder is hier schuldig aan. Maar bedenk eens hoe dat zou zijn als wij dat over volwassenen zouden doen. Binnen gehoorsafstand… Kan echt niet!
-    
*  
Eerlijkheid altijd belonen, ook al ben je het niet eens met wat erg gezegd wordt. Eerlijk duurt het langst. Altijd. Dwing een kind ook niet iets op te biechten wat je al weet. Zeg gewoon dat je het weet. En geef een kind de kans mee te helpen het te herstellen. Geef liever geen standje over de regels etc. Een kind wil het meestal gewoon goed doen. Geef dan ook de kans dit te laten zien. Gebruik het ook niet om later weer op terug te komen, als plagerij etc. Ga om met het kind zoals je dat ook met volwassenen zou doen.
-        * Geef ruimte voor klachten en geef eventueel tools dmv een schrijfboekje als praten niet lukt.
-      
*  
Geef ruimte om dingen niet te vertellen. Ademruimte, ontwikkelruimte, privacy. Dat is iets wat kinderen vaak niet hebben, maar wel nodig kunnen hebben. Met name kinderen met extra antennes. Natuurlijk moet je hier wel een grens trekken als het om veiligheid gaat van betrokkenen.
-      
*  
Soms helpt het om gevoelige onderwerpen te bespreken tijdens een activiteit zoals een autoritje, fietsritje, wandeling etc. Heel bijzonder hoe een open (buiten) omgeving werkt, als je thuis in gesprek blokkades treft. Naast elkaar werkt vaak ook beter dan tegen over elkaar. Soms is het elkaar aankijken tijdens lastige gesprekken gewoon te intens. Herinner je de antennes nog? Omarm elk soort temperament!

-        * Benoem niet elke gedachte cq observatie. Het kan erg veroordelend overkomen. Soms kun je beter niets zeggen. Vb. over uiterlijke dingen. Heeft een kind zijn/haar best gedaan zich aan te kleden en je vindt de combinatie niet te doen. Soms kun je het nog bijsturen, maar soms moet je het gewoon even laten zijn voor wat het is.
-        * Wees altijd eerlijk. Zeg niet dat je iets gaat doen, wat je niet kunt doen. Doe zeker geen valse beloftes, hoe goed bedoeld ook.
-     
*  
Heel belangrijk: geef complimenten. Schrijf briefjes, post its, broodtrommelbriefjes of verstop complimentjes op onverwachte plekken, zodat kinderen elke keer weer verrast zijn er 1 te vinden.
-        * Ontstaat er een machtsstrijd? Doe even een stap terug, reflecteer op de situatie en bedenk hoe het anders kan. Ga geen gesprek aan als emoties nog te heftig zijn, maar kies een moment waarop het kan. Denk maar aan de quote: pick your battles.


Zeau, dat waren de tips die ik uit het boek heb samengevat.
Ik hoop dat je er iets mee kunt. Ik vond het zelf wel prettig te lezen, omdat ik zo ontdekte wat mij al goed lukt (compliment), maar ook waar ik nog aan mag werken (verbeterpunten). Een perfecte opvoeder/ouder/docent bestaat niet. Maar zolang je eerlijk bent, je best doet en blijft reflecteren op je eigen gedrag, moet dit goed komen.

Hier nog even een plaatje van het boek:

Succes!

Juf (in opleiding) Roos

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen